Doel en inhoud van de leerplicht
Leerplicht hangt heel nauw samen met leerrecht, ofwel het recht op onderwijs. Overal ter wereld wordt dit recht als een groot goed beschouwd. Veel landen hechten er zelfs zoveel waarde aan, dat ze de jeugd via een wet verplichten om naar school te gaan. Nederland is één van die landen. In ons land staan de rechten en plichten van ouders, leerlingen en schooldirecteuren precies aangegeven in de leerplichtwet. Deze wet is, kortweg gezegd, een rechtsmiddel waarmee gewaarborgd wordt dat alle jongeren in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen deelnemen. Het doel van de leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden, die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Een afgeronde schoolopleiding is daarvoor een eerste vereiste. De volgende zaken staan in de leerplichtwet omschreven:
- Begin van de leerplichtige leeftijd;
- Het moment waarop een jongere niet langer onder de leerplichtwet valt;
- Taken van leerplichtambtenaren;
- Verplichtingen van ouders;
- Verplichtingen van leerlingen;
- Verplichtingen van schooldirecteuren;
- Wanneer heeft een leerling recht op extra verlof?
- Verlof in geval van "andere gewichtige omstandigheden"
- Vrijstelling van de inschrijvingsplicht.
- Bepalen of onderwijs van school in de zin van de leerplichtwet is.
- Wat kunt u doen als u het niet eens bent met het besluit?
- Meer informatie?
Vanaf welke leeftijd is een kind leerplichtig?
Bijna alle kinderen beleven hun eerste schooldag op vierjarige leeftijd. Hun moeder of vader laat ze bij de juf van groep één achter. Dit is een spannende en belangrijke dag voor de ouders en het kind. De kleuter is op die leeftijd nog niet leerplichtig, maar het is goed voor zijn ontwikkeling om samen met leeftijdgenootjes al naar school te gaan.
De leerplicht begint op de eerste dag van de maand, die volgt op de maand dat een kind vijf jaar is geworden. Een kind dat bijvoorbeeld op 10 oktober zijn vijfde verjaardag heeft gevierd, wordt op de eerste schooldag van de maand november leerplichtig.
Op welke leeftijd houdt de leerplicht op?
Niet alleen de aanvang van de leerplichtige leeftijd is duidelijk omschreven in de leerplichtwet. Deze wet beschrijft ook het einde van de leerplicht. Wanneer dat moment aanbreekt, hangt af van de leerwens van uw kind. Iedere leerling heeft te maken met de zogenoemde volledige leerplicht. Volledige leerplicht is de plicht om op een erkende school ingeschreven te staan en deze school conform het vastgestelde lesrooster te bezoeken.
De volledige leerplicht eindigt:
- aan het eind van het schooljaar, waarin een leerling zestien jaar is geworden;
- aan het einde van het twaalfde schooljaar. Een leerling die op de basisschool een groep overslaat, doorloopt deze school in minder dan acht jaar. Toch telt zijn basisschooltijd voor de berekening van de leerplichtperiode als acht jaar.
Wat is vervangende leerplicht?
In sommige gevallen is er voor jongeren vanaf veertien jaar een alternatief leertraject mogelijk. Ouders moeten hiervoor een aanvraag indienen bij de leerplichtambtenaar. Een aanvraag gaat vergezeld van een plan van aanpak en een begeleidingsprogramma dat is opgesteld door de school. Burgemeester en wethouders van de gemeente waar een leerling staat ingeschreven, moeten dan eerst in samenspraak met het bevoegd gezag van de school tot de conclusie zijn gekomen dat de leerling daadwerkelijk niet in staat is om volledig dagonderwijs te volgen. Nadat deze conclusie is getrokken, kan een leerling onder de vervangende leerplicht vallen.
Kwalificatieplicht
Met ingang van 1 augustus 2007 is de kwalificatieplicht ingevoerd. De kwalificatieplicht volgt direct op de volledige leerplicht, daar zit geen dag tussen, en deze eindigt of op de dag dat de jongere een startkwalificatie heeft gehaald of op de dag waarop de leeftijd van 18 jaar wordt bereikt. Een startkwalificatie is een diploma van een MBO (minimaal niveau 2) of een HAVO- of VWO-diploma. Het onderwijsprogramma hoeft niet volledig op school te worden gevolgd. Het is ook mogelijk met combinaties van leren en werken (BBL) aan de kwalificatieplicht te voldoen. Juist deze combinaties van leren en werken zijn een uitkomst voor veel 16- en 17- jarigen. De kwalificatieplichtige jongere is wel verplicht het volledige lesprogramma, zowel op school als bij een stage- of leerbedrijf te volgen.De kwalificatieplicht geldt niet voor jongeren:
- met een getuigschrift of schooldiploma van het praktijkonderwijs ;
- die een cluster 3 indicatie hebben.
Kwalificatieplichtige jongeren tot 18 jaar vallen onder verantwoordelijkheid van de leerplichtambtenaar. Met de invoering van de kwalificatieplicht is de partiële leerplicht vervallen. Jongeren die voor 1 augustus 2007 de leeftijd van 17 jaar hebben bereikt, vallen onder een overgangsregeling. Voor deze jongeren, geboren in schooljaar 1989-1990, blijft de partiële leerplicht van kracht.
Wat doet de leerplichtambtenaar?
Het toezicht op de naleving van de leerplichtwet is opgedragen aan burgemeester en wethouders. Zij wijzen voor de uitvoering van dit toezicht een of meerdere leerplichtambtenaren aan.
Leerplichtambtenaren zijn er niet alleen om overtreders van de leerplichtwet op de vingers te tikken, maar ze vervullen ook een maatschappelijke zorgtaak. Zij hebben daarvoor een goed inlevingsvermogen, waarmee ze zich verplaatsen in de problemen van de schoolgaande jeugd. Soms zijn leerplichtambtenaren genoodzaakt de officier van justitie in te schakelen. Het grootste gedeelte van de tijd zijn leerplichtambtenaren actief bezig een oplossing te vinden voor problemen die de schoolloopbaan van een leerling in gevaar kunnen brengen.
Hoe weet een leerplichtambtenaar dat een leerling met een probleem zit? Spijbelgedrag is vaak een duidelijk signaal dat er iets aan de hand is met een jongere. De school is verplicht dit ongeoorloofd schoolverzuim te melden aan de leerplichtambtenaar, waarna hij gaat uitzoeken of er een ernstige reden achter het verzuim schuilt. Het komt ook voor dat ouders of leerlingen zelf een afspraak met de leerplichtambtenaar maken om een oplossing voor een bepaald probleem te zoeken. De leerplichtambtenaar werkt nauw samen met allerlei organisaties en instanties die zich bekommeren over het welzijn van de jeugd, zodat hij goed weet wat voor soort oplossingen er zijn.
Wat zijn de verplichtingen van ouders?
Ouders moeten ervoor zorgen dat hun zoon of dochter op een school of onderwijsinstelling staat ingeschreven. Zij zien erop toe dat hun kind de school geregeld bezoekt, dat wil zeggen dat er geen les of praktijktijd wordt verzuimd. Vanaf twaalf jaar is de jongere hier zelf medeverantwoordelijk voor. Ouders dienen de school in kennis te stellen van ziekte van hun kind. Ouders dienen bij andere redenen van afwezigheid van hun kind toestemming van de schooldirecteur te hebben.
Wat zijn de verplichtingen van leerlingen, die twaalf jaar of ouder zijn?
Zij moeten de school geregeld bezoeken en kunnen persoonlijk aangesproken worden op ongeoorloofd schoolverzuim. Jongeren die zelfstandig wonen, moeten zelf de school op de hoogte brengen van ziekte of andere gewichtige omstandigheden die hen verhinderen de school te bezoeken. Wanneer niet aan de bovenstaande verplichtingen is voldaan, dan is er sprake van vermoedelijk ongeoorloofd schoolverzuim. Dit kan een proces-verbaal tot gevolg hebben.
Wat zijn de verplichtingen van de school?
De scholen zijn verantwoordelijk voor het tijdig (binnen 7 dagen) doorgeven van in- en afschrijvingen. Indien er sprake is van (dreigend) voortijdig schoolverlaten of ongeoorloofd verzuim moet de school hiervan een melding doen aan de leerplichtambtenaar. Onder ongeoorloofd schoolverzuim wordt verstaan:
- Als de leerling meer dan drie achtereenvolgende dagen niet aanwezig is;
- Als de leerling een periode van 8 weken, 1/8 deel van de lessen niet aanwezig is;
Daarnaast besluit de school over aanvragen voor verlof in geval van "andere gewichtige omstandigheden" tot maximaal 10 schooldagen.
Wanneer heeft een leerling recht op extra verlof?
- Voor het vervullen van godsdienstige of levensbeschouwelijk verplichtingen, echter alleen als dit vooraf tijdig aan de directeur wordt gemeld. Gedacht kan worden aan het vieren van het islamitisch offerfeest of het Suikerfeest. Als richtlijn geldt dat hiervoor één dag per verplichting vrij wordt gegeven;
- Ter voorkoming van overbelasting van een vijfjarige kleuter. Om deze reden kunnen ouders besluiten het kind gedurende een bepaalde periode 5 uur per week thuis te houden. Dit kan echter alleen als vooraf en tijdig aan de directeur wordt gemeld gedurende welke periode en op welke uren het kind thuis wordt gehouden. Het is niet toegestaan een vijfjarige kleuter onaangekondigd of op willekeurige momenten thuis te houden Zodra een kind zes jaar is, geldt de overgangsmogelijkheid niet meer. Zesjarige leerlingen moeten het volledige onderwijsprogramma volgen ;
- Als vakantie met het kind tijdens de schoolvakantie niet mogelijk is wegens de specifieke aard van het beroep van een van de ouders/verzorgers . In alle andere gevallen is vakantie buiten de schoolvakanties niet mogelijk. Voor dit extra verlof gelden de volgende bijzondere voorwaarden; de ouder moet een gewaarmerkte werkgeversverklaring overleggen; de verhinderde ouder moet zelf aan de vakantie deelnemen; het verlof bedraagt maximaal 2 schoolweken per schooljaar; er kan maar eenmaal per schooljaar om deze reden verlof worden verleend; dus niet bijvoorbeeld 2 keer één week; het verlof kan niet worden verleend in de eerste 2 weken van het schooljaar
Verlof in geval van "andere gewichtige omstandigheden"
De hier bedoelde "andere gewichtige omstandigheden" verwijzen naar uitzonderlijke persoonlijke omstandigheden waarvoor de leerling extra verlof nodig heeft, zodat hiermee een kennelijk onredelijke situatie voorkomen kan worden. Onder "andere gewichtige omstandigheden" vallen situaties die buiten de wil van de ouders en/of de leerling liggen. De directeur van de school dient te beoordelen of een verzoek aan bepaalde kenmerken voldoet. Een aanvraag voor verlof dient zo spoedig mogelijk bij de directeur te worden ingediend (bij voorkeur minimaal acht weken van tevoren) dit in verband met de procedures die gevolgd moeten worden. Bij de afweging dient het belang van de leerling voorop te staan. Doorgaans zal het extra verlof beperkt blijven tot een of enkele dagen. Verlofaanvragen worden altijd individueel beoordeeld.
Voor bepaalde omstandigheden kan vrij worden gevraagd. Hierbij moet gedacht worden aan:
- verhuizing (1 dag);
- huwelijk van familieleden (1 dag als dat binnen de woonplaats plaatsvindt, anders 2 dagen);
- ernstige ziekte van familieleden;
- bevalling van de moeder/verzorgster;
- overlijden van ouders (4 dagen), van (groot)ouders of broers/zussen (2 dagen), ooms/tantes of neven/nichten (1 dag);
- jubileum (huwelijk of als werknemer) van familieleden (1 dag);
- andere belangrijke redenen (met uitsluiting van vakantieverlof).
Onder familieleden worden begrepen bloed- en aanverwanten, met name (groot)ouders, (schoon)broers/zussen, directe ooms/tantes en directe neven/nichten (1e tot en met 4e graad).
De volgende situaties zijn geen "andere gewichtige omstandigheden":
- familiebezoek in het buitenland;
- vakantie in een goedkope periode of in verband met een speciale aanbieding;
- vakantie onder schooltijd bij gebrek aan andere boekingsmogelijkheden;
- een uitnodiging van familie of vrienden om buiten de normale schoolvakantie op vakantie te gaan;
- eerder vertrek of latere terugkeer in verband met (verkeers)drukte;
- verlof voor een kind, omdat andere kinderen uit het gezin al of nog vrij zijn.
Hoe dient u een aanvraag voor verlof in?
Aanvraagformulieren voor verlof buiten de schoolvakanties zijn verkrijgbaar bij de directeur van de school. U levert de volledig ingevulde aanvraag, inclusief relevante verklaringen, in bij de directeur van de school.
De directeur neemt zelf een besluit over een verlofaanvraag voor een periode van maximaal 10 schooldagen. Als een aanvraag voor verlof vanwege "andere gewichtige omstandigheden" meer dan 10 schooldagen beslaat, wordt de aanvraag doorgestuurd naar de leerplichtambtenaar van de woongemeente. De leerplichtambtenaar neemt vervolgens een besluit, na de mening van de directeur te hebben gehoord.
Wat gebeurt er als u met uw leerplichtige kind(eren) zonder toestemming vertrekt?
De directeur van de school is verplicht de leerplichtambtenaar mededeling te doen van vermoedelijk ongeoorloofd schoolverzuim. Tegen die ouders die hun kind(eren) zonder toestemming van school houden, kan proces-verbaal worden opgemaakt.
Vrijstelling van de inschrijvingsplicht.
In bepaalde gevallen kunnen ouders een aanvraag indienen voor vrijstelling van inschrijving. Dit kan worden gedaan op één van de volgende gronden:
- Wegens lichamelijke of psychische ongeschiktheid;
- Wegens bedenkingen tegen de richting van school;
- Wegens het bezoeken van een school in het buitenland;
- Wegens trekkend bestaan.
Bij een aanvraag wegens lichamelijke of psychische ongeschiktheid, moet (Indien onduidelijkheid is over de lichamelijke of psychisch ongeschiktheid van de jongere) een verklaring worden ingediend van een door het college aangewezen arts - niet zijnde de behandelende arts- / pedagoog of psycholoog, waaruit blijkt dat deze de jongere niet geschikt achten om tot een school/instelling toegelaten te worden. Deze verklaring mag niet ouder dan 3 maanden zijn. Bij een aanvraag wegens bedenkingen tegen de richting van de school moeten de ouders een verklaring indienen dat tegen de richting van de school overwegende bedenkingen bestaan. Indien een jongere een school in het buitenland bezoekt, moeten ouders een verklaring indienen van de directeur van de school waaruit blijkt, dat de jongere als leerling van deze inrichting is ingeschreven en haar regelmatig bezoekt. Een aanvraag wegens trekkend bestaan geldt alleen voor kermisexploitanten en circusmedewerkers die gedurende de maanden maart tot en met oktober een trekkend bestaan leiden en de jongere met hun meereist en de afstand tussen de standplaats en de standplaats van de rijdende school niet minder dan vijf kilometer bedraagt. Indien u hierdoor een vrijstelling ontvangt, eindigt deze aan het eind van het schooljaar waarin de jongere de leeftijd van veertien jaar heeft bereikt. De leerplichtambtenaar beoordeelt of er genoeg gronden zijn voor vrijstelling. Bepalen of onderwijs van school in de zin van de leerplichtwet is.
Het kan ook voorkomen dat een jongere gebruik maakt of gebruik gaat maken van een niet uit de openbare kas bekostigde of aangewezen onderwijs-voorziening. Indien u dit vermoedt of indien dit het geval is, dient u een aanvraag in bij de leerplichtambtenaar voor beoordeling of er sprake is van een school in de zin van de Leerplichtwet. De aanvraag bestaat uit een schriftelijke uitleg waarin de reden voor het volgen van de school en de gegevens van de school zijn aangegeven. Op basis van de ingeleverde gegevens, voert de onderwijsinspectie een onderzoek uit of de onderwijsvoorziening kan worden beschouwd als een school in de zin van de Leerplichtwet. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de inrichting van het onderwijs en de bevoegdheden van de leraren. In de periode dat er onderzoek plaatsvindt, wordt de onderwijsvoorziening beschouwd als een school in de zin van de Leerplichtwet. De leerplichtambtenaar besluit op basis van het onderzoek van de onderwijsinspectie of een onderwijsinstelling wel of niet zal worden beschouwd als een school in de zin van de Leerplichtwet.
Wat kunt u doen als u het niet eens bent met het besluit?
Wanneer uw verzoek wordt afgewezen en u bent het niet eens met dat besluit, kunt u schriftelijk bezwaar maken. U dient een bezwaarschrift in bij de persoon die het besluit heeft genomen. Het bezwaarschrift moet ondertekend zijn en ten minste de volgende gegevens bevatten:
- naam en adres van belanghebbende;
- de dagtekening (datum);
- een omschrijving van het besluit dat is genomen;
- argumenten die duidelijk maken waarom u niet akkoord gaat met het besluit;
- wanneer het bezwaar niet door u maar namens u wordt ingediend, moet u een volmacht ondertekenen en bij het bezwaarschrift voegen.
U krijgt de gelegenheid om uw bezwaar mondeling toe te lichten. Daarna krijgt u schriftelijk bericht van het besluit dat over uw bezwaarschrift is genomen. Bent u het dan nog niet eens met het besluit dan kunt u op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) binnen zes weken schriftelijk beroep aantekenen bij de Arrondissementsrechtbank, sector Bestuursrecht. Het indienen van een beroepschrift heeft geen schorsende werking. Wel kan de indiener van een beroepschrift zich wenden tot de President van de bevoegde rechtbank met het verzoek een voorlopige voorziening te treffen. Aan zo'n juridische procedure zijn kosten verbonden: voordat u een beroepschrift indient is het raadzaam juridisch advies in te winnen, bijvoorbeeld bij een bureau voor Rechtshulp.
Meer informatie?
U kunt meer informatie krijgen over alles wat met de leerplicht samenhangt bij:
- de leerplichtambtenaar in de gemeente Weststellingwerf, telefoonnummer (0561) - 691 271, e-mail a.binnema@weststellingwerf.nl
- Op 7 november 2007 heeft het College de instructie voor de leerplichtambtenaar vastgesteld. In deze instructie staan al de hierboven aangegeven punten in relatie met de artikelen van de leerplichtwet weergegeven. ambtsinstructie lpa 2007.
- U kunt ook de websites van Ingrado vereniging voor leerplicht en RMC en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OC&W) raadplegen.
