HOME  |  Actueel in Weststellingwerf  |  Toespraak herdenking 4 mei 2021

Toespraak herdenking 4 mei 2021 (04-05-2021)

Griffioen

De herdenkingen in Wolvega, Noordwolde, Stadburen/Nijeholtwolde en Zeedijk/Spanga waren ook dit jaar zonder publiek. De kranslegging gebeurde op een sobere manier. Op elke locatie was een wethouder of de burgemeester aanwezig. Hieronder kun je de toespraak van wethouder Roelof Theun Hoen in Wolvega teruglezen.

Toespraak in Wolvega door wethouder Roelof Theun Hoen

“Sinds 1947 herdenken wij. Maar nog nooit was het zo stil en met zo weinig mensen als nu. Onze vrijheid is ingeperkt door de corona pandemie.” Zo begon de toespraak door de burgemeester vorig jaar tijdens deze herdenkingsspeech. En een jaar later staan we hier weer met heel weinig mensen en zijn onze vrijheden het afgelopen jaar verder beperkt dan we op ditzelfde moment – een jaar geleden – voor mogelijk hielden.

De crisis op wereldschaal dringt door tot in elk detail van ons dagelijks leven. De inperkingen van onze alledaagse en vanzelfsprekende vrijheden zijn ongekend. Het is een geheel nieuwe ervaring: verlaten winkelstraten, gesloten kantoren en cafés, de dringende oproep om thuis te blijven en – tot voor kort ondenkbaar – zelfs een avondklok. Nu er nog slechts enkelen in leven zijn die zich de Tweede Wereldoorlog actief herinneren, en het overgrote deel van de Nederlandse bevolking zelf nooit oorlog heeft gekend, is de huidige crisis de eerste grootschalige confrontatie met vrijheidsbeperking.

Maar ondanks dat het overgrote deel van de Nederlandse bevolking zelf nooit oorlog heeft gekend, vliegen de vergelijkingen met de Tweede Wereldoorlog ons om de oren. We kunnen deze situatie niet vergelijken met de oorlog. Bij iets ingrijpends ligt het echter wel voor de hand om terug te grijpen op iets ergs uit de geschiedenis. Door te vergelijken willen mensen dingen zichtbaar maken. En er zijn ook wel degelijk een aantal parallellen te maken. De sociale ontreddering, onzekerheid en machteloosheid waar toen sprake van was is er nu in zekere zin ook. Daarbij ontbreekt het ons aan overzicht. Achteraf weten we: de oorlog was in 1945 afgelopen. Maar in crisistijd heb je geen zicht op het einde. Zoals men toen niet wist hoe lang de oorlog zou duren, zo weten wij niet hoe lang we met dit virus te kampen hebben. Vaccineren is de oplossing om het virus tegen te gaan, maar het ontstaan van verschillende varianten door mutatie van het virus blijft onzekerheid zaaien en het gevoel van machteloosheid oogsten.

Het is belangrijk om te beseffen en te benoemen dat historische vergelijkingen altijd ergens mank gaan. De impact van de coronapandemie is enorm, maar er zijn geen deportaties, grootschalig geweld en vernietiging van huizen en infrastructuur. De avondklok was net als spertijd een vrijheidsbeperking, maar nu kreeg je hooguit een boete als je deze overtrad. Het virus maakt geen onderscheid in wie of wat je bent. De Duitse bezetter deed dat juist wel. Die relativeringen moeten we wel altijd blijven maken.

Wat het daadwerkelijke effect van corona zal zijn op onze samenleving is nog gissen. Zelfs na het opheffen van de laatste maatregelen zullen de consequenties van deze maatregelen vanwege het virus nog lang te voelen zijn. De gevolgen van een crisis laten zich pas goed zien in de nasleep ervan. De economische en sociale ontwrichting zijn niet met een of twee kwartalen hersteld. Dat vergt tijd.

De schade lijkt in elk geval niet eerlijk verdeeld. Sommige economische sectoren floreren terwijl andere sectoren enorm geraakt worden. Kwetsbare kinderen lijken een nog grotere achterstand op te bouwen. En de kloof tussen arm en rijk lijkt onder meer door corona groter te worden doordat kwetsbare groepen het grootste risico op werkverlies en armoede lopen.

Prioriteit voor de komende tijd is dat het gat dat de afgelopen maanden is geslagen de bestaande ongelijkheid niet vergroot. Dat is de uiteindelijke test voor de weerbaarheid van onze democratie. Verschillen zullen er blijven, maar voor een vrije samenleving is het hebben van gelijke kansen voor alle mensen een van de belangrijkste pijlers. En daar moeten we met zijn allen elke dag keihard voor blijven werken.

Vanavond herdenken wij allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.  Morgen vieren we 76 jaar vrijheid, hoewel die is ingeperkt. Ja, de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog gaat mank, maar tegelijk hebben we in de recente geschiedenis niks meegemaakt waarbij onze vrijheid zo werd aangetast. Misschien is het daarom nu wel extra belangrijk om die twee minuten stil te zijn en om morgen die vrijheid te vieren.